Spółki Miejskie


Dodaj komentarz

Degustacje. Być autorem…

Anna Roś

„Jeśli człowiek nie odkrył czegoś, za co gotowy jest umrzeć, nie jest zdolny do życia” M. L. King

Próbuję opanować swój pasywny charakter
uwolnić twórczy potencjał stając się autorem
Przez pryzmat dziecięcej nostalgii chcę
rozpowszechniać treści wyraziste
Wierzę, że pukanie do drzwi nie jest pustym gestem
Dopóki Jestem

rozważam w sobie

Czy aby autor stał się, konieczna jest jego śmierć?
Czy autor ma tyle determinacji, żeby umrzeć?

być autorem2

Autorka

Reklamy


Dodaj komentarz

Degustacje. Nieoczekiwane samobójstwo Marca Crosa w filmie „Artysta i modelka”

Anna Roś

Kadr z filmu

Artysta i modelka” jest najnowszą realizacją hiszpańskiego reżysera i scenarzysty Fernanda Trueby. Z wykształcenia jest on filmoznawcą i filozofem. Ten rodzaj edukacji odcisnął się na jego twórczości generując charakterystyczny dla niego powściągliwy, stoicki styl, który można obserwować już od ponad ćwierć wieku, i który odnajdziemy także w tym czarnobiałym, francuskojęzycznym filmie. Współautorem scenariusza jest Jean-Claude Carierre, znany współpracownik Luisa Bunuela, z którym pracował między innymi przy „Piękności dnia” i „Widmie wolności”. W filmie wystąpiła interesująca, międzynarodowa obsada: francuski aktor Jean Rochefort, który wcielił się w rolę znanego, także poza granicami kraju, malarza i rzeźbiarza Marca Crosa, specjalizującego się w aktach, włoska aktorka Claudia Cardinale to Léa, jego żona i muza oraz hiszpańska aktorka Aida Folch jako Mercè, pozująca artyście uciekinierka z obozu dla internowanych z frankistowskiej Hiszpanii. Mocną stroną filmu jest jego strona wizualna. Uwagę przyciągają wyrafinowane czarno-białe zdjęcia Daniela Vilara oraz scenografia, Pilar Revuelta stworzyła miły dla oka artystyczny bałagan, szkice, wprawki, rzeźby. Widać też doświadczenie reżysera w kręceniu dokumentów, dzięki temu bardzo wiarygodnie przedstawił pracę artysty i cały proces twórczy: od szkicu przechodzenie przez kolejne etapy, aż do dzieła finalnego.

Akcja filmu rozgrywa się latem 1943 roku na południu Francji, tuż przy granicy z Hiszpanią. W prowincjonalnym miasteczku, w którym dzieje się ta opowieść, życie toczy się swoim trybem i nie zauważa się paniki związanej z wojną. Działania wojenne są tylko tłem tej opowieści i dowiadujemy się o nich mimochodem. Mimo to reżyserowi udało się drobnymi zabiegami stworzyć atmosferę zagrożenia.

Filmowa historia nie jest skomplikowana. Léa spacerując po targu zauważyła młodą kobietę myjącą nogi w fontannie. Specyficzna uroda dziewczyny przyciąga uwagę doświadczonej modelki, która natychmiast dostrzega drzemiący w niej potencjał. Proponuje Marcè schronienie i niewielkie wynagrodzenie w zamian za pozowanie jej mężowi. Pozowanie nago krępuje dziewczynę, ale przyjmuje propozycję, bo nie ma i tak dokąd pójść. Marcè nigdy nie obracała się w środowisku artystów, nie wie więc czego może się spodziewać. Pozytywna opinia Marii (Chus Lampreave) pracującej dla Crosów, która twierdzi, że Marc to dobry człowiek, mimo, że artysta, także nie rozwiewa jej obaw. Powoli jednak oswaja się z nową sytuacją i rzeźbiarzem, który wkrótce staje się dla Mercè kimś w rodzaju mentora, który uczy ją na czym polega sztuka. Zaczyna ich łączyć szczególna relacja i więź, pomimo dzielących ich poglądów na różne sprawy i innych różnic związanych z wykształceniem czy wiekiem.

Marca nie zajmuje polityka i wojna. Nie staje po żadnej ze stron, potrafi szczerze przyjaźnić się z Niemcem, co budzi zdziwienie Mercè, która jest zaangażowana w sprawy związane z wojną, pomaga rannemu partyzantowi i innym ludziom, którzy potrzebują przekroczyć granicę. Marc nie jest zdrajcą, po prostu nie ma zbyt dobrego zdania o ludzkości. Uważa, że ludzie są dzikusami niezależnie od tego, po której stronie konfliktu się opowiadają. Nie może im wybaczyć braku wyobraźni i barbarzyństwa. Denerwuje go to, że ludzie nie uczą się na swoich błędach, chociaż tak niewiele czasu minęło od I Wojny Światowej. On zamiast mieszać się w spory woli skupić się na tym, co jest prawdziwą treścią jego życia, na sztuce. Przez całe życie utrwalał w kamieniu nagie kobiety. Miał szczęście, że pozowała mu Léa, która w młodości miała tak doskonałe ciało, że zabiegali o nią najwybitniejsi twórcy. Kobiece ciało fascynowało go do tego stopnia, że wymyślił nawet swoją wersję mitu o pierwszych ludziach, taki odwrócony kompleks Edypa. Według niego Bóg na początku stworzył twór doskonały, kobietę. Stworzył ją dla siebie, żeby mógł z nią obcować. Z ich związku zrodził się Adam. Ewa zdradziła Boga z Adamem, za to ukarał ich wygnaniem z raju. Nie każdy jednak może sobie pozwolić na to, by na jego życie wojna nie miała żadnego wpływu. Nic więc dziwnego, że Mercè chce szybkiego końca wojny, żeby móc wrócić do swojego dawnego życia, z którego została wyrwana wbrew swojej woli. Kiedy rzeźba zostaje ukończona dziewczyna wyjeżdża. Opowieść dobiega końca, a zakończenie zaskakuje i zasmuca.

Ps.

Zachęta do obejrzenia filmu na YouTube

[youtube http://www.youtube.com/watch?v=Hw4Y5Mzb2iw]


Dodaj komentarz

Degustacje. Adam i Ewa. Miłość w świecie wampirów

Anna Roś
Kadr z filmu

„Również i ta modlitwa jest nieśmiertelna,
i nie przestanie być wznoszona do niebios,
dopóki istnieć będzie mój ród.
Jestem pierwszą żoną i ostatnia będzie mym odbiciem.”

„Tylko kochankowie przeżyją” Jim Jarmuscha to daleka od stereotypów opowieść o wampirach. Wampiry nie są tu budzącymi trwogę drapieżnikami polującymi na ludzi. – „To takie piętnastowieczne…” – zauważa z uśmiechem bohaterka filmu. Sami niewiele się od nich różnią. Chwilami wręcz można zapomnieć o ich nadnaturalnych predyspozycjach. Odruchy, które nimi kierują oraz ich pragnienia nie różnią się od pragnień zwykłych śmiertelników.

Z powodu swej długowieczności są lepiej wyedukowane od ludzi. Mają bardziej wyczulone zmysły i są skryte. Muszą być takie, żeby nie zwracać na siebie uwagi. Sposób w jaki zdobywają pożywienie jest nielegalny i ryzykowny. Dożyły czasów, w których przestały być niezniszczalne. Toksyczna krew zabija je, a żeby zdobyć czystą, trzeba mieć pieniądze i dostęp do zaufanego źródła. Głód jaki odczuwają na widok krwi jest porównywalny z uzależnieniem od kokainy. Skojarzenie z tym nałogiem nasuwa się zwłaszcza przy konsumpcji, której towarzyszy ekstaza i błogość. Najsmaczniejsza krew to 0 Rh -.

Z tematyką wampirów wiążą się pewne atrybuty, takie, jak kołki, trumny, czosnek, krzyże i brak odbicia w lustrze. Każdy twórca podejmujący ten temat wykorzystuje te motywy, często też dodaje jakieś nowe szczegóły. Jarmusch także wniósł coś od siebie, wymyślił skórzane rękawiczki, w których wampiry wychodzą na zewnątrz oraz etykietę ich zdejmowania. Zrezygnował za to z użycia w swoim filmie klasycznych atrybutów.

Film jest estetycznie wysmakowany. Gęsta, mroczna atmosfera. Niebanalna scenografia, kostiumy, charakteryzacja. Niezwykle trafnie dobrana obsada aktorska. Ogląda się go z wielką przyjemnością już od początkowych, krwistoczerwonych, stylizowanych na gotyk napisów. Autor zdjęć Yorick Le Saux stworzył świetne, zaskakujące pomysłowością kadry, zwłaszcza często powtarzające się ujęcia z ptasiej perspektywy oraz sugestywne zdjęcia Tangeru i Detroit. W jego obiektywie nawet postindustrialna, zdegradowana przestrzeń amerykańskiego miasta fascynuje pomimo opuszczenia i braku doskonałości. Hipnotyzująca ścieżka dźwiękowa przygotowana przez Jozefa van Wissema wzorowana jest na rytmie bicia serca wilków.  Wszystkie te elementy razem budują oniryczny i niepokojący klimat, który jest jednym z największych walorów filmu.

W tej pięknej oprawie  Jarmusch subtelnie snuje wątek uczuciowy Adama i Ewy. Nakreślił łączące ich uczucie inspirowany „Pamiętnikami Adama i Ewy” Marka Twaina. „Pamiętniki…” to tylko krótka humoreska na temat Raju, ale zakończona niezwykle poważną puentą. Ewa w swoim pamiętniku napisała o Adamie „Życie bez niego nie byłoby już życiem; jakże bym je zniosła?”, Adam zaś w swoim o Ewie „Lepiej żyć z nią poza Ogrodem, niż w Ogrodzie bez niej”, te zdania stały się dla reżysera pretekstem do zastanowienia się nad kobietami i mężczyznami, nad ich wzajemnymi relacjami i nad siłą miłości. Według opowieści Twaina wystarczy kochać, a wtedy nawet wygnanie z Raju nie jest karą, a początkiem wspólnego życia i wspólnego szczęścia. W filmie Jarmuscha pomiędzy Adamem i Ewą jest miłość, prosta i zwyczajna, bez gwałtownych porywów serca i innych dramatów. Ewa i Adam są małżeństwem, które różni się od siebie pod wieloma względami, inaczej spędzają czas, mieszkają osobno i lubią inny styl życia, lecz mimo tych odmienności tworzą udany i harmonijny związek.

Ewa (Tilda Swinton) mieszka w Tangerze, w Maroku. Tanger jest labiryntem krętych, wąskich uliczek, które nawet późno w nocy są pełne ludzi, którzy oferują coś do sprzedania. Prawdopodobnie handlują haszyszem. Miasto jest egzotyczne i barwne, podobne do Ewy. Ludzie tam nie potrafią czytać, ale mówią wieloma językami: po arabsku, francusku, hiszpańsku, niemiecku, angielsku. Ewa także w ciągu swego długiego życia poznała różne języki. Jest erudytką posiadającą wiedzę na różne tematy od botaniki, literatury, sztuki po historię. W tym samym mieście mieszka także inny wampir, którego z Ewą łączy przyjaźń i zamiłowanie do literatury. Jest pisarzem z interesującą przeszłością. W Tangerze mieszka u swego arabskiego ucznia, zdolnego poety Bilala (Slimane Daz). Nosi on nazwisko Marlowe (John Hurt). Ewa jest nim wyraźnie zafascynowana. Christopher Marlowe to postać historyczna. Żył w okresie elżbietańskim, był angielskim dramatopisarzem i poetą, rówieśnikiem Williama Szekspira. Istnieje teoria, jakoby to on był w istocie autorem jego dzieł. Jego śmierć osnuta była tajemnicą. Zginął podczas awantury w karczmie, w której brał udział jego kochanek. Śmierć była prawdopodobnie oszustwem. Pisarza podejrzewano o herezję i bluźnierstwa. Bardzo prawdopodobne było to, że skażą go na karę śmierci, dlatego użył fortelu, by uchronić się przed wyrokiem.

Adam (Tom Hiddleston) jest typowym bohaterem romantycznym – samotnym, zbuntowanym przeciwko światu indywidualistą, który pod powierzchownym cynizmem kryje cierpienie i melancholię. Mieszka na opustoszałych przedmieściach Detroit, z dala od ludzi. Bankrutujące miasto odzwierciedla emocjonalny stan jego ducha. Upadające fabryki, puste ulice i domy wyglądają przygnębiająco, nic dziwnego, że w tak ponurym otoczeniu doświadcza kryzysu egzystencjalnego. Jest to także miasto, w którym pełno jest ciekawej muzyki i to również łączy Detroit z Adamem, który jest wybitnie uzdolnionym kompozytorem. Tworzy głównie muzykę pogrzebową. Swoją twórczość publikuje anonimowo, mimo to fani próbują go wytropić, co bardzo go irytuje. Brak towarzystwa i izolacja, w której żyje pogłębiają depresję, pustkę i zwątpienie. Myśli o samobójstwie. Ze światem utrzymuje kontakt za pośrednictwem Iana (Anton Yelchin), który dostarcza mu potrzebnych rzeczy z zewnątrz i nie docieka do czego ich potrzebuje, nawet jeśli są nietypowe, uważając go za niegroźnego dziwaka. Adam większość czasu spędza we własnym domu wypełnionym pamiątkami z przeszłości, zdjęciami, książkami, rzadkimi instrumentami. Posiada wspaniałą kolekcję gitar. Muzyka to nie jedyny jego talent, jest bardzo biegły w fizyce i naukach technicznych, sam zrobił prądnicę według projektu genialnego naukowca Mikołaja Tesli. Wychodzi z domu tylko po jedzenie, które kupuje od analityka krwi w szpitalu.

Ewa w trakcie rozmowy telefonicznej zauważa dziwny stan psychiczny męża. Wiedziona intuicją decyduje się na przylot do Stanów gdzie ratuje go przed samobójczą śmiercią. Znajduje pistolet nabity drewnianym pociskiem i domyśla się do czego Adam zamierzał go użyć. W poważnej rozmowie wymienia wartości, dla których warto żyć. Pokrywają się one całkowicie z ludzkimi potrzebami. Pogoda ducha Ewy udziela się Adamowi. Dużo rozmawiają. Wspominają dawno zmarłych przyjaciół: George’a Gordona Byrona, poetę żyjącego na przełomie XVIII i XIX wieku w Anglii, Shelley’a itd. Nawiązanie do nich nie jest przypadkowe, ponieważ właśnie okresie romantyzmu powstało wiele poezji o wampirach. Nie brak w ich rozmowach także refleksji ekologicznych. Wizyta Ewy działa na Adama pobudzająco. Niestety do Detroit przybywa z Los Angeles siostra Ewy – Ava (Mia Wasikowska) zbuntowana i pozbawiona zahamowań dziewczyna, nieprzestrzegająca współczesnego, wampirzego savoir vivre’u. Nie jest ona mile widzianym gościem. Jej wcześniejsze wizyty zawsze kończyły się jakąś awanturą. Tym razem nie jest inaczej. Jej wilczy apetyt na krew i lekkomyślność ściąga na parę bohaterów duże kłopoty. Adam i Ewa w pośpiechu opuszczają Detroit.

Końcówka filmu może niektórych rozczarować, zwłaszcza wegetarian, wampiry żywiące się krwią, tak humanitarnie do tej pory, łamią swoje cywilizowane zasady. Cóż jak zauważył Mark Twain „zasady tak naprawdę nie obowiązują, chyba że jest się najedzonym”. Natura ciąży na bohaterach jak cień, trwają dzięki krwi, kiedy są głodni lub zagrożeni są dla ludzi niebezpieczni, choćby nawet wydawali się subtelni i wrażliwi. I znowu próbując pokazać, że się od ludzi różnią, znajduję podobieństwo. W sytuacji zagrożenia ludzie też są groźni. Film jest jednym z najlepszych w dorobku Jarmuscha. Chociaż to nie fabuła stanowi o jego wartości. Podobnie jak w utworach Byrona, którego przywołuje w swojej opowieści, jest ona powikłana i nie do końca jasna, dużo w niej niedomówień oraz orientalnej scenerii. Atutem filmu jest zawartość licznych aluzji kulturowych i smacznych kąsków dla kulturoznawców, którzy znajdą w tej nieskomplikowanej fabule bardzo wiele treści. Odkrywanie ukrytych historycznych odniesień, cytatów i parodii może sprawić widzowi prawdziwą satysfakcję. Zachęcam do szybkiego odwiedzenia kin. Film doceniono również w Cannes. We Wrocławiu był prezentowany na American Film Festiwal.1

1 Wszystkie cytaty pochodzą z „Pamiętników Adama i Ewy” Marka Twaina w przekładzie Tomasza Tesznara

Ps

Reklama filmu na YouTube

 

[youtube http://www.youtube.com/watch?v=AE8rcUxCxQg]